تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٨
٢- چرا از جنگ «تبوك» به «ساعَةِ الْعُسْرَةِ» تعبير شده است؟!
«ساعت» از نظر لغت، به معنى بخشى از زمان است، خواه كوتاه باشد يا طولانى، البته به زمانهاى خيلى طولانى، ساعت گفته نمىشود، و «عسرت» به معنى مشقت و سختى است.
تاريخ اسلام نشان مىدهد: مسلمانان هيچ گاه به اندازه جريان «تبوك»، در فشار و زحمت نبودند.
زيرا، از طرفى حركت به سوى «تبوك»، در موقع شدت گرماى تابستان بود.
از سوى ديگر، خشكسالى مردم را به ستوه در آورده بود.
و از سوى سوم، فصلى بود كه مىبايست مردم، همان مقدار محصولى كه بر درختان بود، جمعآورى، و براى طول سال خود آماده كنند.
از همه اينها گذشته، فاصله ميان «مدينه» و «تبوك» بسيار طولانى بود.
و دشمنى كه مىخواستند با او روبرو شوند، امپراطورى روم شرقى، يكى از نيرومندترين قدرتهاى جهان روز بود.
اضافه بر اينها، مركب و آذوقه در ميان مسلمانان، به اندازهاى كم بود كه، گاه ده نفر مجبور مىشدند، به نوبت از يك مركب استفاده كنند.
بعضى از پيادهها حتى كفش به پا نداشتند، و مجبور بودند با پاى برهنه، از ريگهاى سوزان بيابان بگذرند.
از نظر غذا و آب، به قدرى در مضيقه بودند كه، گاهى يك دانه «خرما» را، چند نفر به نوبت در دهان گرفته و مىمكيدند، تا موقعى كه تنها هسته آن باقى مىماند، و يك جرعه آب را چند نفر مىنوشيدند.
ولى با تمام اين اوصاف، مسلمانان غالباً روحيه قوى و محكم داشتند، و علىرغم تمام اين مشكلات، به سوى دشمن همراه پيامبر صلى الله عليه و آله حركت كردند، و با