تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٨
طريق فوق ترديد او را زايل كرد.
ولى، با توجه به اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله مسأله وحى را با شهود و مشاهده دريافته بود، چنان كه آيات قرآن حاكى از همين معنى است، شك و ترديد در اين مورد معنى نداشت.
به علاوه اين تعبير رائج است، كه براى تنبيه دوردستان به افراد نزديك خطاب مىكنند و سخنى را القا مىنمايند، اين همان است كه عرب با ضرب المثل معروف: إِيَّاكَ أَعْنِى وَ اسْمَعِى يا جارَه: «به تو مىگويم ولى همسايه تو بشنو» «١» از آن ياد مىكند، كه نظير آن را نيز در فارسى داريم، و اين گونه سخن در بسيارى از موارد، تأثيرش از خطاب صريح بيشتر است.
اضافه بر اين، ذكر جمله شرطيه، هميشه دليل بر احتمال وجود شرط نيست، بلكه گاهى براى تأكيد روى يك مطلب.
و يا براى بيان يك قانون كلّى است، مثلًا در سوره «اسراء» مىخوانيم: وَ قَضى رَبُّكَ أَنْ لاتَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبْرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلاتَقُلْ لَهُما أُفٍّ:
«پروردگار تو فرمان داده كه جز او را پرستش نكنيد، و به پدر و مادر نيكى كنيد، هر گاه يكى از اين دو نزد تو (توجه داشته باشيد در اين جمله مخاطب ظاهراً فقط پيامبر است) به پيرى برسند، هيچ گاه كمترين سخن ناراحتكنندهاى به آنها مگو». «٢»
با اين كه مىدانيم، پيامبر صلى الله عليه و آله پدرش را قبل از تولّد، و مادرش را در دوران طفوليتش از دست داد، با اين حال حكم احترام به پدر و مادر، به عنوان يك قانون كلّى بيان شده است، هر چند مخاطب ظاهراً پيامبر است.