«و آنها را تا وقت معلومى (تا پايان عمرشان) بهره‌مند كرديم» «وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى‌ حينٍ».
كلمه «لَوْلا» به عقيده بعضى از مفسران در اينجا، به معنى نفى است، و لذا به وسيله «إِلَّا» از آن استثناء شده است.
بنابراين، معنى جمله چنين مى‌شود: هيچ قوم و ملتى كه در شهرها و آبادى‌ها در گذشته زندگى داشتند، به طور دسته جمعى، در برابر پيامبران الهى ايمان نياوردند، مگر قوم «يونس».
اما بعضى ديگر معتقدند: «لَوْلا» به معنى نفى نيامده، بلكه همواره به معنى «تحضيض» است، (تحضيض، سؤال توأم با توبيخ و تحريك را مى‌گويند) ولى لازمه مفهوم آن در چنين مواردى نفى مى‌باشد. و به همين دليل مى‌توان چيزى را به وسيله «إِلَّا» از آن استثناء كرد.
به هر حال، جاى شك نيست كه در اقوام ديگر نيز، گروه‌هاى زيادى ايمان آوردند، آنچه قوم «يونس» را از ديگر اقوام ممتاز مى‌كند اين است كه: آنها همه به صورت دسته‌جمعى ايمان آوردند، آن هم پيش از فرا رسيدن مجازات قطعى پروردگار، در حالى كه در ميان اقوام ديگر، گروه زيادى سرسختانه بر مخالفت خود باقى ماندند، تا هنگامى كه فرمان مجازات قطعى پروردگار صادر شد، آنها پس از مشاهده اين عذاب الهى، غالباً اظهار ايمان كردند، ولى ايمانشان به دليلى كه سابقاً گفتيم فايده‌اى نداشت.
***
نكته:
ماجراى ايمان آوردن قوم «يونس» عليه السلام
چنان كه در تاريخ آمده است، ماجراى آنها از اين قرار بود: هنگامى كه