٢- مراحل جهاد
از آيات گذشته، اين موضوع نيز استفاده شد كه: هيچ كس به طور كلى از همكارى با مجاهدان راه خدا، معاف نيست، حتى آنها كه بيمارند و نابينا، و طبعاً قادر به برداشتن اسلحه و شركت در ميدان نبرد نيستند، ولى با زبان و تبليغ و اعمال خود، مى‌توانند مشوق مجاهدان و پشتيبان برنامه‌هاى آنها باشند، آنها نيز بايد اين رسالت خود را فراموش نكنند، و به كلى از برنامه‌ها كنار نروند.
در حقيقت جهاد مراحلى دارد، و معذور بودن از يك مرحله آن، دليل بر معذور بودن از مراحل ديگر نيست.
***
٣- قاعده «ما عَلَى الْمُحْسِنينَ مِنْ سَبيلٍ»
جمله: ما عَلَى الْمُحْسِنينَ مِنْ سَبيلٍ: «راهى براى مؤاخذه نيكوكاران وجود ندارد»، در مباحث فقهى سرچشمه قانون وسيعى شده است، و از آن احكام فراوانى استفاده كرده‌اند، مثلًا: هر گاه امانتى در دست شخص امينى بدون هيچ گونه افراط و تفريط تلف شود، چنين شخصى نبايد ضامن باشد، و از جمله دلائلى كه بر آن اقامه مى‌كنند، آيه فوق است؛ زيرا او «محسن» و نيكوكار است، و مرتكب عمل خلافى نشده، به همين دليل، اگر او را مسئول و ضامن بدانيم، مفهومش اين است كه نيكوكاران را نيز مى‌توان مؤاخذه كرد.
البته، شك نيست كه آيه فوق در مورد مجاهدان است، ولى مى‌دانيم مورد يك آيه، از عموميت حكم نمى‌كاهد، و به تعبير ديگر مورد هرگز مخصِّص نيست.
***
پايان جزء دهم قرآن مجيد