تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٨
بچهها دعوت داشتند، هر چند بزرگسال بوده باشند! و اگر اين تعبير را بعيد بدانيم، احتمال اول به قوت خود باقى است.
اضافه بر اين، «ذريّه» گر چه معمولًا به فرزندان اطلاق مىشود، ولى از نظر ريشه لغوى- چنان كه «راغب» در كتاب «مفردات» گفته- صغير و كبير هر دو را شامل مىگردد.
نكته ديگرى كه در اينجا بايد به آن توجه كرد اين است كه: منظور از «فتنه» كه از جمله «أَنْ يَفْتِنَهُمْ» استفاده مىشود، منحرف ساختن از دين و آئين «موسى» بر اثر تهديد و ارعاب و شكنجه بوده است.
و يا به معنى هر گونه توليد ناراحتى و درد سر اعم از دينى و غير دينى.
***
به هر حال، موسى براى آرامش فكر و روح آنها، با لحنى محبتآميز به آنان «گفت: اى قوم من! اگر شما به خدا ايمان آوردهايد، و در گفتار خود و ايمان و اسلام خود صادقيد، بايد بر او توكّل و تكيه كنيد»! «وَ قالَ مُوسى يا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمينَ» از امواج و طوفان بلا نهراسيد، چرا كه ايمان از توكّل جدا نيست!.
حقيقت «توكّل»، واگذارى كار به ديگرى و انتخاب او به وكالت است.
مفهوم «توكّل»، اين نيست كه انسان دست از تلاش و كوشش بردارد، و به گوشه انزوا بخزد و بگويد: تكيهگاه من خدا است، بلكه مفهوم آن اين است:
هر گاه نهايت تلاش و كوشش خود را به كار زد، و نتوانست مشكل را حل كند، و موانع را از سر راه خود كنار زند، وحشتى به خود راه ندهد، و با اتكاء به لطف پروردگار، و استمداد از ذات پاك و قدرت بىپايان او، ايستادگى به خرج دهد، و به جهاد پىگير خود همچنان ادامه دهد، حتى در جائى كه توانائى دارد نيز