تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦
سوره «توبه» صادر گرديد.
آيه مورد بحث، كه مسلماً بعد از آيه وجوب اخذ زكات نازل شده، (هر چند در قرآن قبل از آن ذكر گرديده است) مصارف گوناگون زكات را بيان مىكند.
و جالب اين كه آيه، با كلمه «إِنَّما»، كه دليل بر انحصار است، آغاز شده، و اين نشان مىدهد كه: بعضى از افراد خودخواه، يا بىخبر، انتظار داشتند بدون هيچ گونه استحقاق، سهمى از زكات دريافت دارند، كه با كلمه «إِنَّما» دست ردّ به سينه همه آنها زده شده.
در دو آيه قبل از اين آيه نيز، اين معنى منعكس بود كه: بعضى بر پيامبر صلى الله عليه و آله خرده مىگرفتند: چرا سهمى از زكات را، در اختيار آنها نمىگذارد، و حتى در صورت محروم شدن از آن، خشمگين مىشدند، اما به هنگام برخوردارى ابراز رضايت مىكردند.
***
نكتهها:
١- فرق ميان «فقير» و «مسكين»
در ميان مفسران گفتگو است كه: آيا فقير و مسكين، مفهوم واحدى دارند، و به عنوان تأكيد در آيه فوق ذكر شدهاند؟ بنابراين، مصارف زكات، هفت مصرف خواهد بود.
و يا اين كه دو مفهوم مخالف دارند؟
غالب مفسران و فقهاء، احتمال دوم را پذيرفتهاند، ولى در ميان طرفداران اين عقيده نيز، در تفسير اين دو كلمه، گفتگوهاى زيادى است، اما آنچه نزديكتر به نظر مىرسد، اين است كه:
«فقير» به معنى كسى است كه، در زندگى خود كمبود مالى دارد، هر چند