تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٣
تفسير:
زيانكاران
به دنبال شرح بعضى از صفات مشركان در آيات گذشته، در اينجا اشاره به وضع دردناكشان در قيامت كرده مىفرمايد:
«به خاطر بياور آن روز را، كه خداوند همه آنها را محشور و جمع مىكند، در حالى كه چنان احساس مىكنند كه تمام عمرشان در اين دنيا بيش از ساعتى از يك روز نبوده، به همان مقدار كه يكديگر را ببينند و بشناسند» «وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنَ النَّهارِ يَتَعارَفُونَ بَيْنَهُمْ».
اين احساس كم بودنِ مقدار اقامت در دنيا،
يا به خاطر آن است كه؛ اصولًا زندگى دنيا در برابر زندگى جاويدان قيامت، به مقدار ساعتى بيش نيست.
يا به خاطر آن است كه؛ اين دنياى ناپايدار چنان با سرعت بر آنها گذشته، كه گوئى يك ساعت بيش نبوده است.
و يا اين كه به خاطر عدم استفاده صحيح از عمر خود، چنين مىپندارند كه:
همه عمرشان بيش از يك ساعت ارزش نداشته است!
بنا بر آنچه در تفسير فوق گفتيم، جمله: يَتَعارَفُونَ بَيْنَهُمْ: «يكديگر را مىشناسند»، اشاره به مقدار درنگ آنها در دنيا است، يعنى: آن چنان عمر را كوتاه احساس مىكنند كه، گويا تنها به مقدارى بوده كه دو نفر يكديگر را ببينند و معارفهاى در ميان آنها انجام گردد و از همديگر جدا شوند.
اين احتمال نيز در تفسير آيه داده شده است كه: منظور احساس كوتاهى زمان دوران «برزخ» است، يعنى آنها در دوران «برزخ» در حالتى شبيه به خواب فرو مىروند، كه گذشت سالها و قرون و اعصار را احساس نمىكنند، به طورى