ما كمى فكر كرديم و متوجه شديم، اين جمله‌ها همان آياتى از قرآن بود كه من در اثناء خطبه و در نماز آنها را مى‌خواندم، اين موضوع ما را تكان داد و متوجه اين نكته ساخت كه آهنگ مخصوص قرآن، آن چنان مؤثر است كه، حتى بانوئى را كه يك كلمه مفهوم آن را نمى‌فهمد، تحت تأثير شديد خود قرار مى‌دهد. «١»
***
٢- جهل و انكار، سرمنشأ كفر
همان گونه كه از آيات فوق استفاده مى‌شود، اصولًا قسمت مهمى از مخالفت‌ها، دشمنى‌ها و ستيز با حق، از جهل و نادانى سرچشمه مى‌گيرد، و به همين دليل گفته‌اند: سرانجامِ جهل، كفر است!
نخستين وظيفه‌اى كه هر انسان حق‌طلبى دارد، اين است: در مقابل آنچه نمى‌داند سكوت و انتظار اختيار كند، و به جستجو برخيزد، و تمام جوانب مطلبى را كه نمى‌داند بررسى نمايد، و تا دليل قاطعى بر نفى پيدا نكند آن را نفى نكند، همان گونه كه بدون دليل قاطع، زير بار اثبات نبايد برود.
مرحوم «طبرسى» در «مجمع البيان»، حديث جالبى را از امام صادق عليه السلام در اين زمينه نقل كرده، كه: «خداوند با دو آيه از قرآن، دو درس مهم به اين امت داده است:
نخست اين كه: جز آنچه مى‌دانند نگويند.
و ديگر اين كه: آنچه را نمى‌دانند انكار نكنند، سپس دو آيه زير را تلاوت فرمود: أَ لَمْ‌يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيْثاقُ الْكِتابِ أَنْ لايَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ: «آيا خداوند پيمان كتاب آسمانى را از آنها نگرفته است، كه جز حق در مورد خداوند