گروه ديگرى بمانند، و البته اين موضوع با توجه به قرائن موجود در آيه، مشكلى ايجاد نخواهد كرد (دقت كنيد).
ولى بعضى از مفسران احتمال داده‌اند: در آيه هيچ گونه تقديرى وجود ندارد، و منظور آن است كه: گروهى از مسلمانان به عنوان واجب كفائى به ميدان جهاد بروند، و در صحنه جهاد به تعليمات اسلام آشنا شوند، و پيروزى مسلمانان را بر دشمنان، كه نمونه‌اى از آثار عظمت و حقانيت اين آئين است، با چشم خود ببينند، و به هنگام مراجعت به دوستان خود گوشزد كنند. «١»
احتمال سومى كه بعضى ديگر از مفسران داده‌اند اين است كه: آيه حكم مستقلى را جدا از مباحث جهاد بيان مى‌كند، و آن اين كه:
مسلمانان وظيفه دارند به عنوان يك واجب كفائى، از هر قوم و جمعيتى عده‌اى برخيزند، و براى فرا گرفتن معارف و تعليمات اسلام، به مراكز بزرگ اسلامى بروند، و پس از فرا گرفتن علوم، به شهر و ديار خود بازگردند، و به تعليم ديگران بپردازند. «٢»
ولى همان گونه كه گفتيم، تفسير اول به مفهوم آيه نزديك‌تر است، هر چند اراده همه اين معانى نيز چندان بعيد نيست. «٣»
***
٢- هماهنگى با آيات سابق
بعضى چنين تصور كرده‌اند: ميان اين آيه و آيات سابق، نوعى منافات ديده مى‌شود؛ زيرا در آيات گذشته، به همه دستور شركت در ميدان جهاد داده شده، و