تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٨
يا به معنى گمراه ساختن از طريق ثواب و پاداشهاى روز قيامت است، كه در واقع به مفهوم مجازات كردن خواهد بود.
و يا اين كه، منظور از «اضلال» همان است كه در سابق نيز داشتهايم و آن: بر گرفتن نعمت توفيق، و رها ساختن انسان به حال خود، كه نتيجهاش گمراه شدن و سرگردان ماندن در طريق هدايت است.
و اين تعبير اشاره لطيفى به اين حقيقت است كه: همواره گناهان سرچشمه گمراهى بيشتر، و دور ماندن از طريق هدايت است. «١»
و در پايان آيه مىفرمايد: «خداوند به هر چيزى دانا است» «إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَليمٌ».
يعنى علم و دانائى خداوند، ايجاب مىكند تا چيزى را براى بندگان بيان نكرده است، كسى را در برابر آن مسئول نداند و مؤاخذه نكند.
پاسخ به يك سؤال
بعضى از مفسران و محدثان چنين پنداشتهاند، آيه فوق دليل بر اين است كه:
«مستقلات عقليه» (آنچه را انسان بدون حكم شرع از طريق عقل خود درك مىكند، همانند زشتى ظلم، خوبى عدالت و يا بدى دروغ، سرقت، تجاوز، قتل نفس و مانند اينها)، تا از طريق شرع تبيين نگردد، كسى در برابر آنها مسئوليت ندارد.
و به تعبير ديگر: تمام احكام عقل، بايد به وسيله حكم شرع تأئيد گردد، تا براى مردم تكليف و مسئوليت ايجاد كند، و بنابراين، قبل از نزول شرع، مردم هيچ گونه مسئوليتى، حتى در برابر «مستقلات عقليه» ندارند.