ديگر جائى براى استغفار باقى نمى‌ماند.
اما اين كه در بعضى از روايات وارد شده، امام صادق عليه السلام فرمود:
«ابراهيم» عليه السلام وعده داده بود، كه اگر «آزر» ايمان بياورد براى او استغفار كند، (نه پيش از ايمان آوردن)، و هنگامى كه براى او روشن شد او دشمن خدا است، از وى بيزارى جست، «١» بنابراين وعده «ابراهيم» مشروط بوده و چون شرط آن حاصل نشد، او هرگز استغفار نكرد.
اين روايت، علاوه بر اين كه روايت «مرسل» و «ضعيفى» است، مخالف ظاهر يا صريح آيات قرآن است؛ زيرا ظاهر آيه مورد بحث اين است: «ابراهيم» استغفار كرد، و صريح آيه ٨٦ سوره «شعراء»، اين است كه: «ابراهيم» از خداوند تقاضاى آمرزش براى او كرد، آنجا كه مى‌گويد: «وَ اغْفِرْ لِابي‌ إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّين».
شاهد ديگر اين سخن، جمله معروفى است از «ابن عباس» كه:
«ابراهيم» عليه السلام كراراً براى «آزر» مادامى كه در حيات بود استغفار كرد، اما هنگامى كه در حال كفر از دنيا رفت، و عداوت او نسبت به آئين حق مسلّم شد، از اين كار خوددارى نمود. «٢»
و از آنجا كه گروهى از مسلمانان مايل بودند، براى نياكان مشرك خود كه در حال كفر مرده بودند، استغفار كنند، قرآن صريحاً آنها را نهى كرد و تصريح نمود:
وضع «ابراهيم» عليه السلام با آنها كاملًا متفاوت بوده، او در حال حيات «آزر»، و به اميد ايمان او، چنين كارى را مى‌كرد، نه پس از مرگش!
***