مساجدى است كه، بر اساس «تقوا» بنا شود، ولى با توجه به تعبير «أَوَّلِ يَوْمٍ» (از روز نخست)، و با توجه به اين كه مسجد «قبا»، نخستين مسجدى بود كه در «مدينه» ساخته شد، «١» احتمال اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد، هر چند اين كلمه با مساجدى همچون مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله نيز سازگار است.
سپس قرآن اضافه مى‌كند: علاوه بر اين كه اين مسجد از اساس بر شالوده «تقوا» گذارده شده، «گروهى از مردان در آن به عبادت مشغولند، كه دوست مى‌دارند خود را پاكيزه نگه دارند، و خدا پاكيزگان را دوست مى‌دارد» «فيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرينَ».
در اين كه منظور از اين پاكيزگى، پاكيزگى ظاهرى و جسمانى، يا معنوى و باطنى است، در ميان مفسران گفتگو است، در روايتى كه در تفسير «تبيان» و «مجمع البيان»، در ذيل اين آيه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده چنين مى‌خوانيم: به اهل مسجد «قبا» فرمود: ماذا تَفْعَلُونَ فِي طُهْرِكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَعالى‌ قَدْ أَحْسَنَ عَلَيْكُمُ الثَّناءَ، قالُوا نَغْسِلُ أَثَرَ الْغائِطِ:
«شما به هنگام پاك ساختن خود، چه كارى انجام مى‌دهيد كه خداوند اين چنين شما را مدح كرده است؟ عرض كردند: ما اثر مدفوع را با آب مى‌شوئيم». «٢»
رواياتى به همين مضمون از امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام نيز نقل شده است، «٣» ولى همان گونه كه بارها اشاره كرده‌ايم، اين گونه روايات، دليل بر