***
٤- آيا همه صحابه افراد صالحى بودند؟
سابقاً به اين موضوع اشاره كرديم كه: دانشمندان اهل سنت، معمولًا معتقدند: همه ياران پيامبر صلى الله عليه و آله پاك، درستكار، صالح، شايسته و اهل بهشتند.
در اينجا، به تناسب آيه فوق، كه بعضى آن را دليل قاطعى بر ادعاى فوق گرفته‌اند، بار ديگر اين موضوع مهم را كه سرچشمه دگرگونى‌هاى زيادى در مسائل اسلامى مى‌شود، مورد تجزيه و تحليل قرار مى‌دهيم:
بسيارى از مفسران اهل سنت، اين حديث را ذيل آيه فوق نقل كرده‌اند كه:
«حميد بن زياد» مى‌گويد: نزد «محمّد بن كعب قرظى» رفتم و به او گفتم:
درباره اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله چه مى‌گوئى؟
گفت: جَمِيْعُ أَصْحابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله فِى الْجَنَّةِ مُحْسِنُهُمْ وَ مُسِيْئُهُم!:
«همه ياران پيامبر صلى الله عليه و آله در بهشتند، اعم از نيكوكار و بدكار و گنهكار»!
گفتم: اين سخن را از كجا مى‌گوئى؟
گفت: اين آيه را بخوان «وَ السَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِيْنَ وَ الأَنْصارِ ...» تا آنجا كه مى‌فرمايد: «رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ».
سپس گفت: اما درباره تابعين شرطى قائل شده، و آن اين است كه: آنها بايد تنها در كارهاى نيك از صحابه پيروى كنند (فقط در اين صورت اهل نجاتند، و اما صحابه چنين قيد و شرطى را ندارند). «١»
ولى اين ادعا، به دلائل زيادى مردود و غير قابل قبول است؛ زيرا:
اوّلًا- حكم مزبور در آيه فوق شامل تابعين هم مى‌شود، و منظور از تابعان همان گونه كه اشاره كرديم: تمام كسانى هستند كه از روش مهاجران و انصار