تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٠
شاگردان صحابه به كار مىبرند، يعنى: آن عدهاى كه پيامبر صلى الله عليه و آله را نديدند، اما بعد از پيامبر صلى الله عليه و آله به روى كار آمدند، و علوم و دانشهاى اسلامى را وسعت بخشيدند، و به تعبير ديگر: اطلاعات اسلامى خود را، بدون واسطه از صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله گرفتند.
ولى، همان گونه كه در بالا گفتيم، مفهوم آيه از نظر لغت به اين گروه، محدود نمىشود، بلكه تعبير «تابِعِين به احسان»، تمام گروههائى را كه در هر عصر و زمان، از برنامه و اهداف پيشگامان اسلام پيروى كردند، شامل مىشود.
توضيح اين كه:
بر خلاف آنچه بعضى فكر مىكنند، مسأله «هجرت» و همچنين «نصرت» كه دو مفهوم سازنده اسلامى است، محدود به زمان پيامبر صلى الله عليه و آله نيست، بلكه، امروز نيز اين دو مفهوم، در شكلهاى ديگرى وجود دارد، و فردا نيز وجود خواهد داشت.
بنابراين، تمام كسانى كه به نحوى در مسير اين دو برنامه قرار مىگيرند، در مفهوم تابعين به احسان داخلند.
مهم آن است كه: توجه داشته باشيم قرآن با ذكر كلمه «احسان» تأكيد مىكند پيروى و تبعيت از پيشگامان در اسلام، نبايد در دائره حرف و ادعا، و يا حتى ايمان بدون عمل خلاصه شود، بلكه بايد اين پيروى يك پيروى، فكرى، عملى و همه جانبه باشد.
***
٣- نخستين مسلمان چه كسى بود؟
در اينجا، بيشتر مفسران به تناسب بحث آيه فوق، اين سؤال را مطرح كردهاند: نخستين كسى كه اسلام آورد، و اين افتخار بزرگ در تاريخ به نام او