و نه مانند پيچ و مهره‌هاى يك ماشين هستند كه، سازنده و مهندسش آن را تنظيم كرده و به طور اجبارى به كار خود ادامه دهند، بلكه، هم آزادى اراده دارند، و هم مسئوليت و وظيفه، در عين تفاوت استعدادها و شايستگى‌ها، و اين معجون خاصى است كه انسانش مى‌نامند، و خرده‌گيرى‌ها و ايرادها غالباً از عدم شناخت اين انسان سرچشمه مى‌گيرد.
كوتاه سخن اين كه: خداوند هيچ انسانى را بر انسان‌هاى ديگر در تمام جهات امتياز نبخشيده، بلكه جمله «رَفَعَ بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ» اشاره به امتيازهاى مختلفى است كه هر گروهى بر گروه ديگر دارد، و تسخير و استخدام هر گروه نسبت به گروه ديگر، درست از همين امتيازات سرچشمه مى‌گيرد، و اين عين عدالت و تدبير و حكمت است. «١»
***