گرفته است، و انسان‌ها بيش از همه مشمول اين رحمتند.
در ذيل همين آيه، و آيات بعد، اوصاف هفتگانه‌اى براى خداوند مى‌شمرد كه همگى بيانگر مقام توحيد او است مى‌فرمايد: «او سميع و عليم است» «إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ».
تقاضاى بندگان را مى‌شنود، به اسرار درون دل‌هاى آنها آگاه است.
***
آن گاه، در بيان سومين توصيف مى‌فرمايد: «همان خداوندى كه پروردگار آسمان‌ها و زمين و آنچه در ميان آن دو قرار گرفته است، مى‌باشد، اگر شما يقين داريد» «رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ». «١»- «٢»

از آنجا كه بسيارى از مشركان به خدايان و ارباب متعددى قائل بودند، و براى هر نوع از انواع موجودات، ربّى مى‌پنداشتند، و تعبير «بِرَبِّك» (پروردگار تو) در آيه قبل، ممكن بود چنين توهّمى را براى آنها ايجاد كند كه پروردگار پيامبر صلى الله عليه و آله غير از ربّ موجودات ديگر است، در اين آيه با جمله «رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْض وَ ما بَيْنَهُما» خط بطلان بر همه مى‌كشد، و اثبات مى‌كند كه پروردگار همه موجودات عالم يكى است.
جمله «إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِين» (اگر شما يقين داريد) كه به صورت جمله شرطيه آمده است، در اينجا سؤال‌انگيز است كه: آيا ربوبيت پروردگار عالم مشروط به چنين شرطى است؟
ولى، ظاهر اين است كه منظور از ذكر اين جمله، بيان يكى از دو معنى و يا هر دو معنى است: نخست اين كه «اگر شما طالب يقين هستيد، راه اين است كه