توانائى به او تكليف نكند». «١»
على عليه السلام به غلام خود «قنبر» مى‌فرمود: «من از خداى خود شرم دارم كه لباسى بهتر از لباس تو بپوشم؛ زيرا رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌فرمود: از آنچه خودتان مى‌پوشيد بر آنها بپوشانيد و از غذائى كه خود مى‌خوريد به آنها بدهيد». «٢»
امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد: «هنگامى كه پدرم به غلامى دستور انجام كارى مى‌داد، ملاحظه مى‌كرد، اگر كار سنگينى بود بسم اللَّه مى‌گفت، و خودش وارد عمل مى‌شد، و به آنها كمك مى‌كرد». «٣»
خوشرفتارى اسلام نسبت به بردگان در اين دوران انتقالى، به اندازه‌اى است كه حتى بيگانگان از اسلام، نيز روى آن تأكيد و تمجيد كرده‌اند.
«جرجى زيدان» در «تاريخ تمدن» خود چنين مى‌گويد:
«اسلام نسبت به بردگان فوق العاده مهربان است پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله درباره بردگان سفارش بسيار نموده، از آن جمله مى‌فرمايد: «كارى كه برده تاب آن را ندارد به او واگذار نكنيد، و از هر چه خودتان مى‌خوريد به او بدهيد».
در جاى ديگر مى‌فرمايد: «به بندگان خود كنيز و غلام نگوئيد، بلكه آنها را «پسرم» و «دخترم» خطاب كنيد»!
قرآن نيز درباره بردگان سفارش جالبى كرده، مى‌گويد: «خدا را بپرستيد، براى او شريك مگيريد، با پدر و مادر و خويشان و يتيمان و بينوايان همسايگان نزديك و دور و دوستان، و آوارگان، و بردگان، جز نيكوكارى رفتارى نداشته باشيد، خداوند از خودپسندى بيزار است». «٤»