از هر سو آنها را احاطه كرده، هر چند اين حيوان‌صفتان غافلند.
چنان كه در آيه ٤٩ سوره «توبه» مى‌خوانيم: وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ: «جهنم كافران را احاطه كرده است»!.
در بعضى ديگر از آيات قرآن نيز، اين دوزخيان به چهارپايان تشبيه شده‌اند، بلكه از چهارپايان بدتر: «أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ» «١»
كه شرح مبسوط آن را در جلد هفتم، صفحه ١٩ به بعد آورده‌ايم.
***
در آيه بعد، براى تكميل اين هدف، مقايسه‌اى در ميان مشركان «مكّه» و بت‌پرستان پيشين مى‌كند، و با عبارتى گويا آنها را شديداً مورد تهديد قرار مى‌دهد و در ضمن، روى بعضى از جرائم بزرگ آنها- كه دليلى بر جواز جنگ با آنها است- تكيه كرده، مى‌فرمايد: «چه بسيار شهرهائى كه از شهرى كه تو را بيرون كرد، قوى‌تر و نيرومندتر بودند، ما همه آنها را نابود كرديم و ياورى نداشتند» «وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِىَ أَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ أَهْلَكْناهُمْ فَلا ناصِرَ لَهُمْ».
آنها گمان نبرند چند روزى كه دنيا به كامشان است، و آنقدر جسور شده‌اند كه بزرگترين فرستاده الهى را، از مقدّس‌ترين شهرها بيرون مى‌كنند، هميشه اين وضع ادامه خواهد يافت، اينها در مقايسه با قوم «عاد و ثمود و فراعنه» و لشكر «ابرهه» موجوداتى ضعيف و ناتوانند، خداوندى كه آنها را به آسانى درهم كوبيد درهم شكستن آنها نيز براى او بسيار ساده است.
در روايتى از «ابن عباس» آمده است: چون پيامبر صلى الله عليه و آله از «مكّه» به سوى غار «ثور» رفت، صورت به سوى «مكّه» بازگردانده گفت: أَنْتِ أَحَبُّ الْبِلادِ إِلَى اللَّهِ