تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٦
تعبير «كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا» نشان مىدهد كه علاوه بر نامه اعمالى كه براى هر انسانى جداگانه موجود است هر امتى نيز نامه اعمالى متعلق به جمع و گروه خود دارد، اين معنى، با توجه به اين كه انسان داراى دو نوع اعمال است «اعمال فردى» و «اعمال جمعى و گروهى» مطلب عجيبى به نظر نمىرسد، و وجود دو گونه نامه اعمال، از اين نظر كاملًا طبيعى است. «١»
تعبير «تُدْعى» نشان مىدهد، از آنها دعوت مىشود كه بيانيه و نامه اعمال خود را بخوانند، اين شبيه همان مطلبى است كه در آيه ١٤ سوره «اسراء» آمده است: اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً: « (به او مىگوييم) كتابت را بخوان، كافى است كه امروز، خود حسابگر خويش باشى»!
***
بار ديگر از سوى خداوند، به آنها خطاب مىشود و به عنوان تأكيد مىگويد:
«اين كتاب ما است، كه به حق با شما سخن مىگويد، و اعمال شما را بازگو مىكند»! «هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ».
آن روز كه شما هر چه مىخواستيد، انجام مىداديد، هرگز باور نمىكرديد كه اعمالتان در جائى ثبت شود، ولى «ما دستور داده بوديم كه تمام اعمالى را كه انجام مىداديد بنويسند» «إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ».
«نَسْتَنْسِخُ» و «استنساخ» در اصل از «نسخ» گرفته شده، كه به معنى زائل كردن چيزى به وسيله چيز ديگرى است، مثلًا گفته مىشود: «نَسَخَتِ الشَّمْسُ