«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ‌يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ».
چرا كه با مرگ، درهاى توبه بسته مى‌شود، اينها بار سنگين كفر خودشان و اضلال و گمراهى ديگران را، هر دو بر دوش مى‌كشند، چگونه امكان دارد خداوند آنها را ببخشد؟.
و به اين ترتيب، در مجموع اين آيات، از سه گروه، سخن به ميان آمده است:
منافقان، كفار، و مؤمنان، و صفات هر كدام و سرنوشت هر يك مشخص شده است.
***
نكته:
عوامل نابودى ثواب عمل
از نكات حساسى كه در آيات مختلف قرآن، از جمله آيه مورد بحث، به آن هشدار داده شده، اين است كه: مؤمنان مراقب باشند اعمالشان همچون كفار حبط و نابود نشود.
و به تعبير ديگر، اصل عمل، مطلبى است، و نگاهدارى آن مطلبى مهم‌تر، يك عمل پاك و سالم و مفيد، عملى است كه از آغاز سالم و بى‌عيب باشد و محافظت و مراقبت از آن تا پايان عمر بشود.
عواملى كه اعمال آدمى را به خطر مى‌افكند، يا نابود مى‌سازد بسيار است از جمله:
١- «منت گذاردن و آزار دادن» است، چنان كه قرآن مى‌گويد: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى‌ كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! بخشش‌هاى خود را با منت و آزار، باطل نسازيد؛ همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به