تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٥
استغفار كن. و خداوند محل حركت و قرارگاه شما را مىداند.
تفسير:
نشانههاى رستاخيز ظاهر شده!
اين آيات، ترسيمى از وضع منافقان در برخوردشان با وحى الهى و آيات و سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله و مسأله جنگ و مبارزه با دشمنان اسلام است.
در سورههاى «مدنى» سخن از منافقان بسيار آمده، در حالى كه در سورههاى «مكّى» از آنها خبرى نيست؛ چرا كه مسأله نفاق، بعد از پيروزى اسلام و قدرت و سلطه آن بود؛ زيرا مخالفان در موضع ضعيفتر قرار گرفتند آن چنان كه مخالفت خود را نمىتوانستند آشكارا بيان كنند، لذا ظاهراً خود را به لباس اسلام درآورده تا از خشم مسلمين راستين، در امان بمانند، ولى، در باطن، به انواع توطئهها مشغول بودند، «يهود مدينه» كه از قدرت نظامى و اقتصادى قابل ملاحظهاى برخوردار بودند، نيز پشتوانهاى براى منافقين محسوب مىشدند.
به هر حال، آنها در صف مؤمنان راستين جاى داشتند، و در نماز جمعه يا در محضر پيامبر صلى الله عليه و آله شركت مىكردند، ولى عكسالعملهايشان در برابر آيات قرآن، بيانگر قلبهاى بيمارشان بود.
در نخستين آيه مورد بحث، مىگويد: «گروهى از آنان نزد تو مىآيند، به سخنانت گوش فرا مىدهند، اما هنگامى كه از نزد تو بيرون مىروند، به مؤمنانى كه خداوند به آنها علم و دانش بخشيده، از روى استهزاء و تحقير مىگويند: اين مرد، الان چه گفت»؟! «وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ ماذا قالَ آنِفاً».
منظورشان از اين مرد، پيامبر صلى الله عليه و آله بود.