تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٦
متفاوت دارد: معنى «خاص» و معنى گسترده و «عام».
معنى خاص شهادت، همان كشته شدن در معركه جنگ در راه خدا است كه احكام خاصى در فقه اسلامى دارد، از جمله عدم نياز شهيد به غسل و كفن، بلكه با همان لباس خونين دفن مىشود!.
اما معنى وسيع شهادت آن است كه انسان در مسير انجام وظيفه الهى كشته شود، يا بميرد، هر كس در حين انجام چنين وظيفهاى، به هر صورت از دنيا برود «شهيد» است.
لذا، در روايات اسلامى آمده است: چند گروه شهيد از دنيا مىروند:
١- از پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله نقل شده: اذا جاءَ الْمُوْتُ طالِبَ الْعِلْمِ وَ هُوَ عَلى هذَا الْحالِ ماتَ شَهِيْداً: «كسى كه در طريق تحصيل علم از دنيا برود شهيد مرده است»!. «١»
٢- اميرمؤمنان على عليه السلام مىفرمايد: مَنْ مَاتَ مِنْكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ وَ هُوَ عَلَى مَعْرِفَةِ حَقِّ رَبِّهِ وَ حَقِّ رَسُولِهِ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ مَاتَ شَهِيداً: «كسى كه در بستر از دنيا رود، اما معرفت حق پروردگار و معرفت واقعى پيامبر او و اهلبيتش را داشته باشد شهيد از دنيا رفته است»!. «٢»
٣- در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم: مَنْ قُتِلَ دُونَ مالِهِ فَهُوَ شَهِيْدً: «كسى كه براى دفاع از مال خود، در برابر مهاجمين ايستادگى كند و كشته شود، شهيد است». «٣»
و همچنين كسان ديگرى كه در مسير حق كشته مىشوند يا مىميرند، و از اينجا عظمت اين فرهنگ اسلامى و گسترش آن، روشن مىشود.
اين بحث را با حديثى از امام «على بن موسى الرضا» عليه السلام پايان مىدهيم: او از پدرانش از رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين نقل مىكند: اوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ الشَّهِيْدُ: