تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤١
الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ». «١»
«عَزِيز» به معنى قدرتمند و شكستناپذير، و «حَكِيم» به معنى كسى كه از اسرار همه چيز آگاه است و تمام افعالش روى حساب و حكمت مىباشد.
روشن است كه براى نازل كردن چنين كتابى، حكمتى بىپايان، و قدرتى نامحدود لازم است، كه جز در خداوند متعال وجود ندارد.
جالب اين كه اين آيه، به همين صورت، در آغاز چهار سوره قرآن آمده است، كه سه سوره از سورههاى حواميم (مؤمن، جاثيه و احقاف)، و يك سوره از غير حواميم (سوره زمر) است، اين تكرار و تأكيد به اين منظور است كه توجه همگان را به عمق اسرار قرآن و عظمت محتواى آن جلب كند، تا هيچ تعبيرى را در آن ساده نينگارند، و هيچ كلمهاى را بىحساب فكر نكنند، و به هيچ حدى از فهم و درك آن قانع نشوند.
اين نكته نيز قابل توجه است كه، گاهى توصيف به «عَزِيز» براى خود قرآن ذكر شده، مانند: وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ: «قرآن كتابى است شكستناپذير» «٢» دست بيهودهگويان به دامنش دراز نمىشود، و گذشت زمان از ارزش آن نمىكاهد، و حقايق آن به كهنگى نمىگرايد، تحريفگران را رسوا مىكند، و در مسير زمان همواره پيش مىتازد.
و گاه براى نازلكننده قرآن، مانند آيه مورد بحث، و هر دو صحيح است.
***
پس از آن به بيان آيات و نشانههاى عظمت خدا در آفاق و انفس پرداخته، مىگويد: «در آسمانها و زمين نشانههاى فراوانى است براى آنها كه اهل ايمان و