افشا كنند.
در پايان آيه مى‌افزايد: «خداوند اعمال همه شما را مى‌داند» «وَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ».
هم اعمال مخفى و آشكار مؤمنان، و هم اعمال منافقان را، به فرض كه بتوانند چهره اصلى خود را از مردم پنهان دارند، آيا از خدا كه در ظاهر و باطن و خلوت و جلوت با آنها است، مى‌توانند مكتوم دارند؟!
***
در آيه بعد، براى تأكيد بيشتر و نشان دادن طرق شناخت مؤمنان از منافقان، مى‌افزايد: «ما همه شما را قطعاً آزمايش مى‌كنيم، تا معلوم شود مجاهدان واقعى از ميان شما و صابران كيانند» و مجاهدنماها و سست عنصران منافق كيان؟! «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ».
گر چه اين آزمايش، دامنه وسيع و گسترده‌اى دارد، و صبر و شكيبائى در انجام همه وظائف را شامل مى‌شود، ولى، به تناسب كلمه مجاهدين، و آيات قبل و بعد، بيشتر منظور، آزمايش در ميدان جهاد است، و راستى ميدان جهاد، ميدان آزمايش بزرگ و سختى است، و كمتر كسى مى‌تواند چهره واقعى خود را در چنين ميدان‌هائى از نظرها مستور دارد.
و در ذيل آيه مى‌فرمايد: علاوه بر اين كه شما را مى‌آزمائيم «اخبار شما را نيز آزمايش مى‌كنيم» «وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ».
بسيارى از مفسران، گفته‌اند: مراد از «اخبار» در اينجا اعمال انسان‌ها است؛ چرا كه وقتى عملى از انسان سرمى‌زند، به صورت «خبر» در ميان مردم پخش مى‌شود، بعضى نيز گفته‌اند: منظور از «اخبار» در اينجا اسرار درونى است؛ چرا كه اعمال مردم از اين اسرار خبر مى‌دهد.
اين احتمال نيز وجود دارد كه، «اخبار» در اينجا به معنى خبرهائى است كه مردم از وضع خود يا از تعهدات خويش مى‌دهند، مثلًا: «منافقان قبل از اين با خدا عهد كرده بودند كه پشت به دشمن نكنند» در حالى كه عهد و پيمان خود را