قرآن فعلى با آيات و سوره‌هاى مختلف؟ يا مفاهيم و حقايق آنها به صورت فشرده و جمعى؟.
دقيقاً روشن نيست، همين قدر از قرائن فوق مى‌فهميم كه يك بار اين قرآن در يك شب بر قلب پاك پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شده است و يك بار تدريجى در ٢٣ سال.
شاهد ديگر، براى اين سخن اين كه تعبيرات آيه فوق، ظهور در مجموع قرآن دارد، درست است كه واژه «قرآن» به «كل» و «جزء» آن هر دو اطلاق مى‌شود، ولى نمى‌توان انكار كرد كه، ظاهر اين كلمه به هنگامى كه قرينه ديگرى همراه آن نباشد مجموع قرآن است، و اين كه بعضى آيه مورد بحث را به آغاز نزول قرآن تفسير كرده‌اند، و گفته‌اند: نخستين آيات قرآن در ماه رمضان و شب قدر نازل شده، خلاف ظاهر آيات است.
و از آن ضعيف‌تر قول كسانى است كه مى‌گويند: چون سوره «حمد» كه عصاره و خلاصه‌اى از مجموع قرآن است در شب قدر نازل شده، تعبير به: «انّا انْزِلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ»، گرديده است!
تمام اين احتمالات، مخالف ظاهر آيات است؛ چرا كه ظاهر آن اين است كه تمام قرآن در شب قدر نازل شده.
تنها چيزى كه باقى مى‌ماند اين است: در روايات متعددى كه در تفسير على بن ابراهيم از امام باقر و امام صادق و امام ابوالحسن (موسى بن جعفر) عليهم السلام نقل شده مى‌خوانيم، كه در تفسير: انّا انْزِلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ، فرمودند: هِىَ لَيْلَةُ الْقَدْرِ، أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الْقُرْآنَ فِيْها إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ جُمْلَةً واحِدَةً، ثُمَّ نَزَّلَ مِنَ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ عَلى‌ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله فِىْ طُولِ عِشْرِيْنَ سَنَةٍ: «منظور از اين شب مبارك، شب قدر است كه خداوند همه قرآن را يكجا در آن شب به «بيت