تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١
آيه ٢٠٠ «آل عمران» گفتهايم).
***
سپس، به بيان اوصاف سهگانه ديگرى درباره اين كتاب آسمانى پرداخته مىگويد: «و آن در كتاب اصلى، (در لوح محفوظ) نزد ما بلندپايه و استوار است» «وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ».
در نخستين توصيف، اشاره به اين مىكند، كه قرآن مجيد در «ام الكتاب» در نزد پروردگار ثبت و ضبط است، چنان كه در آيه ٢١ و ٢٢ سوره «بروج» نيز مىخوانيم: بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيْدٌ* فِي لَوْحٍ مَحْفُوْظٍ: «بلكه قرآن با عظمت است،* كه در لوح محفوظ جاى دارد».
اكنون ببينيم منظور از «ام الكتاب» يا «لوح محفوظ» چيست؟
واژه «ام» در لغت، به معنى اصل و اساس هر چيزى است و اين كه عرب به مادر «ام» مىگويد، به خاطر آن است كه ريشه خانواده و پناهگاه فرزندان است، بنابراين «ام الكتاب» (كتاب مادر) به معنى كتابى است كه اصل و اساس همه كتب آسمانى مىباشد، و همان لوحى است كه نزد خداوند از هر گونه تغيير و تبديل و تحريفى محفوظ است، اين همان كتاب «علم پروردگار» است كه نزد او است و همه حقايق عالم و همه حوادث آينده و گذشته، و همه كتب آسمانى در آن درج است، و هيچ كس به آن راه ندارد، جز آنچه را كه خدا بخواهد افشا كند.
اين، توصيف بزرگى است براى قرآن، كه از علم بىپايان حق سرچشمه گرفته و اصل و اساسش نزد او است.
و به همين دليل، در توصيف دوم مىگويد: «اين كتابى والا مقام است» «لَعَلِىٌّ».
و در توصيف سوم، مىفرمايد: «استوار است» «حَكِيْمٌ».
چيزى كه از علم بىپايان حق سرچشمه گيرد، بايد واجد اين اوصاف باشد.
بعضى، والا بودن و علوّ مقام قرآن را از اين نظر دانستهاند، كه بر تمام كتب آسمانى پيشى گرفته، و همه را نسخ كرده، و در بالاترين مرحله اعجاز است.