تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٦
مردم، انفاق مىكند؛ و به خدا و روز رستاخيز، ايمان نمىآورد». «١»
در اينجا دو عامل بطلان عمل، يكى «منّت و آزار» و ديگرى «ريا و كفر» مطرح شده است، كه اولى، بعد از عمل مىآيد، و دومى مقارن آن، و اعمال نيك را به آتش مىكشند.
٢- «عُجب» عامل ديگرى است براى نابودى آثار عمل، چنان كه در حديث آمده است: أَلْعُجْبُ يَأْكُلُ الْحَسَناتِ كَما تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبِ: «عُجب، حسنات انسان را مىخورد همان گونه كه آتش هيزم را»!. «٢»
٣- «حسد» نيز يكى از اين گونه اعمال است، درباره آن نيز تعبيرى شبيه به «عُجب» آمده كه همچون آتش، حسنات را نابود مىكند، پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرموده: «إِيَّاكُمْ وَ الْحَسَدَ فَإِنَّ الْحَسَدَ يَأْكُلُ الْحَسَناتِ كَما تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ». «٣»
اصولًا همان گونه كه حسنات، سيئات را از بين مىبرد «إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ» «٤»
همچنين گاهى سيئات، حسنات را به كلى از اثر مىاندازد.
٤- مسأله «حفظ ايمان تا پايان عمر» مهمترين شرط بقاى آثار عمل است چرا كه قرآن به صراحت مىگويد: «كسانى كه بىايمان از دنيا بروند تمام اعمالشان حبط و نابود مىشود» «٥».
از اينجا است كه به اهميت و مشكلات مسأله نگهدارى اعمال پى مىبريم، و لذا، در حديثى از امام باقر عليه السلام آمده كه فرمود: الإِبْقَاءُ عَلَى الْعَمَلِ أَشَدُّ مِنَ الْعَمَلِ قَالَ وَ مَا الْإِبْقَاءُ عَلَى الْعَمَلِ قَالَ يَصِلُ الرَّجُلُ بِصِلَةٍ وَ يُنْفِقُ نَفَقَةً لِلَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ فَكُتِبَ لَهُ سِرّاً ثُمَّ يَذْكُرُهَا وَ تُمْحَى فَتُكْتَبُ لَهُ عَلَانِيَةً ثُمَّ يَذْكُرُهَا فَتُمْحَىوَ تُكْتَبُ لَهُ رِيَاءً!: «نگهدارى عمل از خود عمل سختتر است. راوى