تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١
انواع حيوانات اشاره كرده مىگويد: «و همان كسى كه همه زوجها را آفريد» «وَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها».
تعبير به «زوجها» كنايه از انواع حيوانات است، به قرينه گياهان كه در آيات قبل آمد، هر چند بعضى از مفسران آن را اشاره به تمام انواع موجودات اعم از حيوان و گياه و جماد، دانستهاند؛ چرا كه قانون زوجيت در همه آنها حاكم است، و هر يك جنس مخالفى دارد، آسمان و زمين، شب و روز، نور و ظلمت، شور و شيرين، خشك و تر، خورشيد و ماه، بهشت و دوزخ، جز ذات خداوند پاك كه يگانه و يكتا است، و هيچگونه دوگانگى در ذات مقدسش راه ندارد.
ولى، همان گونه كه گفتيم قرائن موجود نشان مىدهد كه منظور «ازواج حيوانات» است، و مىدانيم قانون زوجيت، قانون حيات در همه جانداران مىباشد و افراد نادر و استثنائى مانع از كليت قانون نيست.
بعضى نيز «ازواج» را به معنى اصناف حيوانات گرفتهاند، همچون پرندگان و چهارپايان و آبزيان و حشرات و غير آنها.
در پنجمين مرحله، كه آخرين نعمت را در اين سلسله بيان مىكند سخن از مركبهائى است كه خداوند براى پيمودن راههاى دريائى و خشكى در اختيار بشر گذارده، مىفرمايد: «و براى شما از كشتىها و چهارپايان مركبهائى قرار داد كه بر آن سوار شويد» «وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ».
اين يكى از مواهب و اكرامهاى خداوند نسبت به نوع بشر است كه در انواع ديگر از موجودات زنده، ديده نمىشود كه خداوند انسان را بر مركبهائى حمل كرده، كه در سفرهاى دريا و صحرا به او كمك مىكنند.
همان گونه كه در آيه ٧٠ سوره «اسراء» آمده است: وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ