تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٧
مىبخشد.
در اينجا سؤالى مطرح است، و آن اين كه، بعضى از مؤمنان مدت زمانى به خاطر گناهشان در دوزخ مىمانند تا پاك شوند، و سپس به بهشت مىآيند، آيا آيه فوق شامل حال آنها نمىشود؟
در پاسخ مىتوان گفت: آيه از پرهيزگاران بلند پايهاى سخن مىگويد كه از همان ابتدا قدم در بهشت مىنهند، و اما از گروه ديگر، ساكت است.
اين احتمال نيز وجود دارد كه اين دسته نيز بعد از ورود در بهشت ديگر بيمى از بازگشت به دوزخ ندارند، و در امن و امانند، يعنى آيه فوق حال آنها را بعد از ورود در بهشت ترسيم مىكند.
***
در آخرين آيه مورد بحث، اشاره به تمام اين نعمتهاى هفتگانه كرده، به صورت يك جمعبندى مىگويد: «همه اينها به عنوان فضل و بخششى از سوى پروردگار تو است، و اين فوز عظيم و پيروزى بزرگى است كه شامل حال پرهيزگاران مىشود» «فَضْلًا مِنْ رَبِّكَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ». «١»
درست است كه پرهيزگاران، حسنات بسيارى در دنيا انجام دادهاند، ولى مسلماً پاداش عادلانه آن اعمال ناچيز اين همه نعمت بىپايان و جاودانى نيست، اين فضل خدا است كه اين همه پاداش را در اختيار آنها گذارده.
از اين گذشته، اگر فضل الهى در دنيا شامل حال آنها نبود، هرگز نمىتوانستند آن حسنات را به جا آورند، او به آنها عقل و دانش داد، او پيامبران الهى و كتب آسمانى را فرستاد، و او توفيق هدايت و عمل را شامل حالشان كرد.