تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٣
تفسير:
آرزو داريم بميريم و از عذاب راحت شويم!
در اين آيات، سرنوشت مجرمان و كافران در قيامت تشريح شده، تا در مقايسه با سرنوشت شوقانگيزى كه مؤمنان فرمانبردار پروردگار داشتند، هر دو بعد مطلب روشنتر گردد.
نخست مىفرمايد: «مجرمان در عذاب دوزخ جاودانه خواهند ماند» «إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي عَذابِ جَهَنَّمَ خالِدُونَ».
«مُجْرِم» از ماده «جُرم» در اصل به معنى قطع كردن است كه در مورد قطع ميوه از درخت، و همچنين قطع خود درختان، نيز به كار مىرود ولى بعداً در مورد انجام هر گونه اعمال بد، به كار رفته است، شايد به اين تناسب كه انسان را از خدا و ارزشهاى انسانى جدا مىسازد.
ولى مسلم است كه در اينجا همه مجرمان را نمىگويد، بلكه مجرمانى كه راه كفر پيش گرفتهاند، منظور است، به قرينه ذكر مسأله خلود و عذاب جاودان و هم به قرينه مقابله با مؤمنانى كه در آيات قبل سخن از آنها بود.
و اين كه بعضى از مفسران گفتهاند: همه مجرمان را شامل مىشود، بسيار بعيد است.
***
ولى از آنجا كه ممكن است «عذاب دائم»، با گذشت زمان تخفيف يابد، و تدريجاً از شدت آن كاسته گردد، در آيه بعد مىافزايد: «هرگز عذاب آنها تخفيف نخواهد يافت، و هيچگونه راه نجاتى براى آنان نيست، و آنها از همه جا مأيوس خواهند بود» «لا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَ هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ».
و به اين ترتيب، عذاب آنان، هم از نظر زمان دائمى است، و هم از نظر