منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٩

و دانش «محمد بن على» آگاه گردد به يادگار او «واصل» بنگرد اين تنها واصل نيست كه از ابو هاشم علم و دانش فرا گرفته، بلكه «عمرو بن عبيد» نيز كه از مشايخ معتزله است، نزد ابو هاشم درس خوانده است.[١]

ابن ابى الحديد در مقدمه شرح خود، فصل مبسوطى پيرامون علم امام على (عليه السلام) دارد و ثابت مى كند كه امت اسلامى در بسيارى از علوم مرهون امام بوده و او پايه گذار بسيارى از فنون و علوم مى باشد و درباره علم كلام يادآور مى شود كه امام آغازگر مباحث كلامى بوده و همگان به سوى او باز مى گردند معتزله كه توحيد و عدل شعار آنها است و در ميان طوايف اسلامى صاحبان نظر و فكر و انديشه مى باشند اصول فكرى خود را از ابو هاشم فرزند محمد حنفيه و او نيز از پدر خود و او نيز از على (عليه السلام)آموخته است.

اين نه تنها «معتزله» است كه پايه هاى فكرى خود را از امام آموختند، بلكه گروه اشاعره كه به ابو الحسن على بن اسماعيل بن ابى بشر منتسب مى باشند، به وسيله «معتزله» به امام على (عليه السلام) مى رسيدند; زيرا ابو الحسن اشعرى تلميذ «قاضى ابو على جبايى»(متوفاى ٣٠٣) است كه او نيز از بزرگان معتزله مى باشد بنابر اين امام معلم هر دو گروه بوده و هر دو به او مى رسند.[٢]

آيا پس از چنين تصريحاتى از بزرگان اعتزال، صحيح است احمد امين مصرى كه ارادتى به خاندان رسالت ندارد، شيعه را متّهم كند كه عقايد و تعاليم خود را از معتزله گرفته است؟ اوهدفى جز اين ندارد كه اتصال معتزله را به على (عليه السلام)انكار نموده و اين قشر روشن فكر دوران خلفاى اموى و عباسى را از على (عليه السلام) منقطع اعلام كند.