و به ديگر سخن: و اقعيت عصمت در اين مورد، علم گسترده و استوار فرد معصوم به جهان و اشيا است. كه هرگز غفلت و اشتباه به او رخ نمى دهد و چهره واقعى عمل از او پنهان نمى گردد.

مصونيت از طريق تسديد روح القدس

اين بخش از مصونيت را همانطور كه مى توان از طريق «علم گسترده و غير مغلوب» توجيه كرد، مى توان از راه تسديد روح القدس نيز تفسير نمود، وحتى مى توان احاديث گذشته را فقط مربوط به اين بخش از عصمت دانست بالأخص كه امام درباره روح فرمود: «فبه عرفوا الأشياء».

تأييد معصومان به وسيله روح القدس با نظر پيشين (علم غفلت ناپذير) منافاتى ندارد و هر دو نظر كاملاً هماهنگ مى باشند; زيرا علم استوار و نامغلوب براى خود علت وجهتى لازم دارد و ممكن است احاطه روح القدس به قلب اوليا موجب احاطه علمى آنان به حقايق و كليه امور پشت پرده باشد.

اشاعره و حقيقت عصمت

تا اين جا توضيح حقيقت عصمت از نظر كتاب و سنت و عقل به پايان رسيد ولى گروه اشاعره در توضيح آن نظرى دارند كه به گونه اى آن را يادآور مى شويم:

تفتازانى در شرح عقايد نسفيه[١] چنين مى نويسد:

«العصمة أن لا يخلق اللّهتعالى الذنب فى العبد مع بقاء قدرته واختياره».

[١] شرح عقائد نسفيه، ط آستانه، ص ١٨٥. متن اين كتاب تأليف نجم الدين أبى حفص عمر بن محمد نسفى متوفاى ٥٣٧ و شرح آن از سعد الدين مسعود بن عمر تفتازانى متوفاى سال ٧٩١ مى باشد. متن و شرح در حوزه هاى علمى اهل تسنن در گذشته از كتب درسى بود.