يك چنين تفسيرى، ناشى از سوء تفسير «توحيد در خالقيت» است. آنان تصور مى كنند كه مقصود از حصر آفرينش در خدا اين است كه هر نوع خالقيت اعم از مستقل و غير مستقل، مخصوص خدا است، و بندگان خدا مظاهر فعل خدا و يا ترك آن مى باشند و آنان در فعل و ترك هر كارى، كوچكترين نقشى ندارند و لذا مى گويد: عصمت اين است كه خداوند گناهى را در زندگى بنده خود خلق نكند.

در حالى كه اگر اشاعره در آيات قرآن و احاديث خاندان رسالت دقت مى كردند راهى جز اين را بر مى گزيدند; زيرا همانطور كه در جاى ديگر [١] يادآور شديم، معنى «توحيد در خالقيت» اين نيست كه در صفحه هستى فاعلى نه مستقل و نه به صورت وابسته، جز خدا وجود ندارد و بندگان خدا خالق كارهاى خود نبوده و همگى مخلوق بلا و اسطه خدا مى باشند، بلكه معنى آن نوع از توحيد، حصر خالقيت اصالى واستقلالى به خدا است نه همه نوع خالقيت ها و حتى خالقيت تبعى و غير استقلالى بلكه خالقيت هاى تبعى همه و همه در پرتو قدرت و توان او صورت مى گيرد.

اگر بخواهيم تعريف ياد شده را اصلاح كنيم بايد بگوييم: عصمت اين است كه بنده خدا در زندگى خود مرتكب گناهى نگردد، نه اينكه خدا گناهى را در زندگى اونيافريند.

و عجيب اينكه «مصلح الدين كستلى» (متوفاى ٩٠١) درحواشى خود بر شرح عقايد نسفيه، شيواترين تعريف را براى عصمت، مخالف عقايد اهل

[١] منشور جاويد: ج١، بخش «توحيد در خالقيت».