منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٧٩

مى گردد و به اصطلاح در اين امتحان مردود مى شوند. اين بود يكى از اسرار امتحانات الهى.

٣. چگونه ابراهيم از عهده امتحان برآمد؟(فَأَتَمَّهُن)

آيه پس از تصريح به آزمون «ابراهيم» با كلماتى، يادآور مى شود كه (فَأَتَمَّهُنَّ) : آن كلمات را به پايان رسانيد.

«اتمام» در مقابل نقص است، آنگاه كه يك شىء به حدّ كمال خود رسيد، به آن «اتمام» مى گويند مانند:

(...وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتى...) .[١]

«نعمت خود را بر شما تمام نمودم».

اين جمله حاكى است كه فرد مورد امتحان در تمام مواقف و مواضع به شايسته ترين وجه، از عهده امتحان برآمده وكوچك ترين كسرى نمره هم نياورده، نه در شكستن بت هاى طاغوتيان پروايى داشت، و نه در پرتاب به ميان توده هاى آتش ترسيد، نه غربت در كام او تلخ بود، و نه تعمير خانه خدا و اسكان جگر گوشه خود در سرزمين «لم يزرع» براى او گران و سنگين بود، بلكه سراسر روح او را عشق خدا و خداجويى و غير خدا نجويى فرا گرفته بود، تا آنجا كه ذبح فرزند در راه خدا برا ى او گوارا بود، از اين جهت قرآن مى فرمايد:(فَأَتَمَّهُنَّ) «خود ابراهيم اين آزمونها را به پايان رسانيد و يا خدا از طريق ابراهيم به آخر رساند».

اوصاف و منزلتى كه قرآن براى ابراهيم يادآور مى شود از عظمت مقام او