سلطه اى داشته باشد، ديگر در روى زمين، جان و مال صالح و پاكدامنى از شرّ او ايمن نمى باشد، شيطان فقط در قلوب افراد وسوسه مى كند و در جان و مال آنها تصرف نمى كند.

اين بيان در صورتى درست است كه شيطان پيوسته داراى چنين قدرت مطلقه اى باشد، نه در يك مورد آن هم به اذن الهى آن هم به خاطر يك رشته مصالح.

البته حدود تسلط شيطان بر بندگان خدا، از نظر وسوسه در صدور، يا تشويق و دعوت به معصيت، خود بحث جداگانه اى دارد كه فعلاً وارد آن نمى شويم ولى چنين سلطه اى به صورت كاملاً جزئى، محال نيست وبا اصول عدل الهى مخالف نمى باشد.

در پايان از تذكر دو نكته ناگزيريم:

١. هدف از ابتلاى ايوب چه بود؟

آزمونهاى الهى براى شكوفايى كمالات درونى صورت مى گيرد، چه بسا فردى كه در درون، استعداد يك سلسله شايستگيها را دارد ولى اين شايستگى به صورت قوه و توان در درون او موجود است و تا شرايط خاص پيش نيايد، آن كمالات بروز و ظهور نمى كند.

ابراهيم و ايوب و ديگر پيامبران بزرگ با شديدترين وسخت ترين آزمايشها آزموده شدند و از اين طريق ثابت كردند كه جز خدا و رضاى او، چيزى بر قلب آنها حكومت نمى كند، تا آنجا كه قتل فرزند و بيماريهاى ممتد را از صميم دل پذيرفتند تا رضاى او را به دست آورند، و در حقيقت اين شرايط سخت، بسان كوره داغ و گرم وسوزان است، كه خالص را از ناخالص پاك و جدا مى سازد.