امتحانها و آزمونهاى مشكل وسخت، مايه شكوفايى استعدادها وبروز شايستگى ها است. و صبر و بردبارى سليمان در اين حادثه كه جسد بى جان فرزند خود را بر روى تخت خود ديد، نشانه تسليم او در برابر رضا و خواست خدا است.

٢. از اين بيان پاسخ پرسش دوم نيز روشن مى گردد; زيرا توجه به فرزند، و او را مظهر آمال و آرزوها انديشيدن براى افراد عادى نه تنها گناه نيست، بلكه نسبت به شناختى كه از جهان آفرينش دارند، ترك اولى نيز حساب نمى شود، در حالى كه براى پيامبران با شناختى كه از خدا وجهان دارند، و مى دانند كه هيچ كارى بدون خواست او صورت نمى پذيرد، يك نوع ترك اولايى است كه اثر آن با «انابه» و طلب مغفرت از ميان مى رود; اگر چه داشتن فرزند، براى اونهال اميد، ومظهر رجا و تجلى گاه آرزوها است ولى در عين حال بايد كارها را به خدا سپرد، و تسليم قضا و تقدير او نيز شد و پيوسته گفت:

(...أُفَوِّضُ أَمْرِى إِلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ بَصيرٌ بِالْعِبادِ).[١]

«كار خود را به خدا تفويض مى كنم او از وضع بندگان آگاه است».

اصولاً درخواست «مغفرت»و آمرزش، نشانه صدور جرم و گناه نيست، بلكه عظمت مسؤوليت و بزرگى مقام، اولياى الهى را پيوسته متوجه مقام ربوبى ساخته و از او طلب آمرزش مى نمودند و اگر كارى (هر چند مباح) كه شايسته مقام آنان نبود انجام مى دادند، به همين جهت رو به خدا آورده و انابه مى جستند و طلب مغفرت مى نمودند.

٣. درباره پرسش سوم، اجمال سخن اينكه: آنچه از ملك وحكومت به اذهان تبادر مى كند همان قدرتهاى همراه با ظلم وتعدى و مهار نشده است، و

[١] غافر/٤٤.