ملاحظه آيات سوره حشر به خوبى مى رساند كه خداوند از آغاز سوره تا آيه هفتم (آيه و ما اتاكُمْ) چهار مطلب را به صورت «ما» موصوله بيان كرده است چنان كه مى فرمايد:

الف. (ما قَطَعْتُمْ مِنْ لينَة) : «آنچه از درختان خرما قطع كرديد».

ب. (وَما أَفاءَ اللّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ) : «آنچه كه خدا به رسول خود بدون مشقت رسانيده است».

ج. (ما أَفاءَ اللّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى) :«آنچه خدا به پيامبر خود بدون زحمت از مردم دهكده ها رسانيده است».

د. (وَما اتيكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَما نَهيكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا) .

بنابر اين جمله چهارم مانند جمله نخستين مستقل است، ارتباطى به «غنايم» ندارد، و اصلاً در آيه سخنى از آن به ميان نيامده است، آنچه كه در بخش هاى دوم و سوم وارد شده، مسأله «فىء» است كه ارتباطى به مسلمانان و نظاميان ندارد و اختيار همگى آن در دست پيامبر است. و خدا پس از تذكر سه موضوع يادآور مى شود كه مسلمانان بايد دستورات پيامبر را كاملاً رعايت نمايند، امر و نهى او را محترم بشمارند. و چنين دستورى حاكى از داشتن مقام ولايت وحكومت است كه جدا از آن دو نمى باشد.

در اين جا پاسخ يك سؤال باقى مى ماند و آن اين كه اگر مقصود امر و فرمان دادن است، چرا قرآن آن را با لفظ «اتا» مطرح مى كند؟

پاسخ آن اين است كه اگر قرآن امر پيامبر را، يك نوع «عطا» تلقى مى كند و آن را با لفظ «آتاكم» بيان مى نمايد براى اين است كه اشعار بدارد كه اين اوامر و دستورات بهترين چيزى است كه رسول خدا در اختيار آنها مى گذارد.

احاديث اسلامى آيه ياد شده را مربوط به مقام حكومت پيامبر دانسته و