مى خواست، آن فرد اسرائيلى را بكشد و اگر موسى به داد او نمى رسيد بسان هزاران اسرائيلى ديگر، جان خود را از دست مى داد و چون او وابسته به نظام حاكم بود، كار او كوچك ترين واكنشى ايجاد نمى كرد، اگر نگوييم كه كار او را همگان تحسين مى نمودند.

اكنون سخن در تفسير الفاظ وجمله هايى است كه موسى در اين مورد فرموده است اينك تحليل آنها:

درباره جمله: (هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ) دو احتمال وجود دارد:

الف. لفظ «هذا» اشاره به نزاع طرفين و كشمكش آن دو و سرانجام عمل مقتول است كه بر اثر زورگويى بر يك فرد اسرائيلى، مقدمات قتل خود را فراهم آورد، واگر متعرض اسرائيلى نمى شد دچار چنين سانحه اى نمى گشت.[١]

بنابر اين تفسير، در آيه جاى سؤال نيست.

ب. لفظ «هذا» اشاره به كار خود مى باشد يعنى كار خودم، يك كار شيطانى است. وعلت اينكه كار خود را چنين توصيف كرد اين است كه قتل يك قبطى آن هم در آن شرايط، كارى بى موقع و كاملاً عجولانه بود، زيرا اگر موسى شكيبايى به خرج مى داد، اين قبطى با ساير قبطيان پس از چند سال، طعمه امواج دريا مى شد و موسى دچار دربدرى نمى گشت.

قتل يك قبطى با بودن نظام،بسان قطع شاخه درخت با نگهدارى اصل آن است، بايد به جاى قطع شاخه، ريشه را زد و گرنه قطع شاخه سبب گرفتارى مى شود، همچنان كه درباره موسى شد ـ لذا ـ وقتى عامل قتل شناسايى شد، فوراً جلسه «امنيت» شهر تشكيل گرديد و حكم قتل موسى

[١] اين تفسير در خبر «ابن الجهم» به حضرت رضا (عليه السلام) منسوب است به بحار، ج١٣، ص ٥٧ مراجعه كنيد.