گذشته از اين، در ديگر سوره هاى قرآن بخشى از اين جريانها به صورت گسترده بيان شده است; مثلاً داستان مبارزه او با صابئان (پرستشگران اجرام سماوى) در سوره انعام آيه هاى ٧٥ـ٨٣ و سرگذشت مبارزه او با بت پرستان و محكوميت او به سوختن در كوهى از آتش، آنگاه مهاجرت او به سرزمين «فلسطين» در سوره انبياء آيه هاى ٥٣ـ ٧١ و داستان انتقال دادن خانواده خود به سرزمين مكه در سوره ابراهيم آيه هاى ٣٧ـ ٤٠ وجريان مأموريت او براى نوسازى كعبه پس از ويرانى بر اثر طوفان نوح در سوره بقره آيه هاى ١٢٧ـ ١٢٨ و سرانجام اداى مناسك حج و تعليم آن به مردم در سوره حج آيه هاى ٢٦ـ ٢٧ وارد شده است.

به طور مسلم «ابتلا» و آزمون ابراهيم به وسيله اين وظايف مهم و اين دستورهاى مشقت زا بوده است كه جز صالحان وعاشقان پاكباز به مقام ربوبى هيچ كس از عهده اين امور برنمى آيد و انجام اين امور است كه كمالات درونى انسان را آشكار ساخته و لياقت او را براى مقامات بالاتر، روشن مى نمايد.

٢. هدف از «آزمون» چيست؟

در مجموع آيه هايى كه لفظ «ابتلا»[١] و نظير آن وارد شده است يك سؤال مشتركى مطرح مى گردد و آن اينكه: كسى به امتحان و آزمون نياز دارد كه از

[١] مانند: (وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْء مِنَ الخَوفِ وَالْجُوعِ...)، و (...لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَملاً) (وَلَنَبْلُوَّنَكُمْ حَتّى نَعْلَمَ الْمُجاهدينَ مِنْكُمْ...) به سوره هاى بقره، هود و محمد، آيه هاى ١٥٥، ٧ و٣١ مراجعه شود.