منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٩٦
اكنون لازم است به نقد نقاط منفى و ضعف اين تفسير كه نه با اصول عقلى و اسلامى سازگار است و نه با ظاهر آيات، بپردازيم:
١. خداوند در نخستين آيه سليمان را با جمله (نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوّابٌ) تعريف مى كند آيا صحيح است كه هنوز مركّب آن آيه خشك نشده خدا جريانى را نقل كند كه هرگز با آن سازگار نباشد؟ معناى «اواب» اين است كه او زياد خدا را ياد مى كرد در اين صورت سؤال مى شود كه اين فردِ «اوّاب»چطور غرق تماشاى اسبان مى گردد و فريضه الهى (نماز عصر) را فراموش مى كند؟
٢. تفسير ياد شده با جمله (أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِعَنْ ذِكْرِرَبّى) در صورتى سازگار است كه لفظ (أَحْبَبْتُ)علاوه بر معنى «دوست داشتم» معنى ديگرى نيز به آن تضمين شود، مانند انتخاب و برگزيدن يعنى: علاقه به اسبان را بر «ذكر اللّه» (نماز) مقدم داشتم در حالى كه بر اين تضمين قرينه اى وجود ندارد.[١]
٣. اگر معنى (أَحْبَبْتُ) همين است كه در بند قبل گفته شد، بايد به جاى «عن ذكر اللّه» «على ذكر اللّه» بفرمايد چنانكه در موارد مشابه لفظ «عَلى» به كار رفته است مانند:
(...فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى...) .[٢]
«كوردلى را بر هدايت مقدم داشتند».
و در آيه ديگر مى فرمايد:
(...إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الإِيمانِ...).[٣]
[١] به طور مسلم تطبيق تفسير يادشده بر آيه بدون تضمين معنى ديگرى امكان پذير نيست، خواه به نحوى كه در متن گفته شد يا به نحو ديگر كه برخى را زمخشرى دركشاف ياد كرده است به كشاف ج٣، ص ١٣ مراجعه فرماييد.
[٢] فصلت/١٧.
[٣] توبه/٢٣.