در اين دوره تاريخ سياسى شيعه، حكمرانانى از اسماعيليه، تيموريان، حروفيه، خطابيه، اهل حق، سربداران، علويان، صفويه، زنديه، و قاجاريه كه بجز تيموريان همه از فرق شيعه محسوب مى‌شدند [١] در سرزمينهاى شيعه‌نشين بويژه در ايران به نحو محدود و يا گسترده زمام امور را در دست داشتند و در بخشى از اين دوران، مغولان نيز بر اين سرزمين حكمفرما بودند و شرايط حاكم در هر حال به نفع رشد انديشه سياسى و زمينه‌هاى فقهى مسائل سياسى شيعه نبوده است و در يك محاسبه كلى، حركت در جهت شكوفايى مسائل اصلى سياسى شيعه انجام نمى‌گرفته و همواره فكر تأسيس دولت شيعه براساس اصول و مبانى اهل‌بيت (ع) و عناصر مشروعيت دهنده فقه شيعه، طلوع نكرده در محاق دولتهاى حاكم غروب مى‌نموده است.

يكى از نكات تاريخ سياسى شيعه رابطه علت و معلولى بين انديشه‌هاى فقهى شيعه با قيامهاى ممتد و مسلحانه شيعيان در طول تاريخ، اين دو خط موازى علمى و عملى تشيع مى‌باشد.

تفكر انقلابى و مبارزات سياسى و دولتمردان سران فرقه‌هايى از شيعه كه به صورت محدود يا گسترده موفق به تشكيل دولت و نظام مبتنى بر اعتقادات و تعاليم شيعه شدند و در گذشته برخى از آنان را نام برديم تا چه اندازه از آراء و نظريات فقهى متأثر بوده و آرمانهاى انقلابى و دولتمردان آنان تا چه حد به باورهاى فقهى آنان ارتباط داشته، مطلبى

[١] . مؤسس دولت اسماعيليه در ايران، حسن صباح است كه پس از تسخير چند قلعه سرانجام پيروان وى‌از اصفهان، قلب دولت سلجوقيان را مورد هدف قرار دادند و از سال (٤٨٣ تا ٦٥٤ ه‌. ق) در بخش وسيعى از ايران، حكمراندند.

مؤسس تيموريان، تيمور لنگ بود كه حكومت سلسله منسوب به وى تا سالها ادامه يافت.

مؤسس حروفيه، فضل‌الله استرآبادى است كه ابتدا در ايران و سپس در سوريه به‌صورت عامل فشار سياسى مزاحمتهايى را بر عليه تيموريان و خلفاى عثمانى سامان دادند.

مؤسس اهل حق، آق قوينلوها هستند كه مدتى در قسمتى از ايران حكومت نموده و با تركان عثمانى جنگيدند و سربداران با قيام شيخ خليفه در خراسان و علويان با قيام سيدقوام‌الدين مرعشى در بخشهايى از خراسان و طبرستان حكمراندند و صفويه نيز از سال (٩٠٨ ه‌. ق) در ايران به اريكه قدرت رسيدند و زنديه و قاجاريه نيز هركدام به نوبه خود سرزمين شيعه‌نشين ايران را تحت حكومت خويش درآورند.