فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٥٩ - آخوند خراسانى و تمسك به حقوق بينالملل
تهران، سخت آخوند خراسانى را به عكسالعمل واداشت.
عكسالعملهايى كه از طرف ايشان و دو مرجع ديگر همرزم وى انجام گرفت، دقيقاً عكسالعملهاى دولتى و در حقد و شأن يك دولت مسؤول مىباشد. تلگرافهايى بهطور غير مستقيم به دربار انگلستان و روسيه ارسال گرديد و درس و بحثها و اقامه نماز جماعت از طرف آخوند خراسانى تعطيل و حوزه علميه به متابعت از ايشان به حال تعطيل درآمد و نامههاى فريبكارانه كنسول روس در عراق نيز با استناد به حسن همجوارى، استقلال دولت ايران و همراه با تهديدهاى ضمنى پاسخ داده شد و بر خروج نيروهاى روس از ايران تأكيد گرديد.
دولت روسيه از پيشترها معنى حكم جهاد را فهميده و بچشم ديده بود و تنها ترس روسها از حكم جهاد توسط اين مرجع بزرگ بود كه منجر به دستور دولت روس به كنسول خود در عراق براى ملاقات حضورى با آخوند خراسانى گرديد و نهايتاً اين درخواست از طرف آخوند پذيرفته نشد و متعاقب آن پيامى از طرف يشان به مجلس مخابره شد كه آماده شدن ملت و دولت براى دفاع سراسرى را حكم مىنمود، مشابه اين پيام مستقيماً به عشاير غيور ايران و نيز قاطبه روحانيون مخابره شد و همزمان با اين عكسالعملها تلگراف اعتراضاميز به دولت روس ارسال گرديد و در اين پيام شديد اللحن علاوه بر مسائلى چون «روابط دوستانه»، «استحكام روابط فيمابين»، «حقوق جواريه»، «تجاوز نظامى»، «مداخلات غيرقانونى»، «مزاحمتهاى استقلالشكنانه»، «پناه دادن ياغيان كشور ايران»، «مشغول كردن مسؤولان ايران»، «اشغال جنوب ايران با قشون انگليس»، «تضييع حقوق ملت مظلوم ايران»، «مبانى آزادى و استقلال» بر قوانين مسلم عالم و حقوق بينالملل تأكيد شده بود.
آخوند خراسانى كه ايران را در محاصره دو قدرت بزرگ انگلستان و روسيه مىديد و دست تبانى آنها را در پايمال نمودن استقلال و شرف اين كشور اسلامى به وضوح مشاهده مىنمود، اعلاميه جديدى خطاب به دول متمدن جهان صادر نمود كه تحت عنوان پروتست مقام منيع رياست روحانى شيعيان جهان مخابره گرديد. در اين پيام تاريخى نيز نكاتى مورد تأكيد قرار گرفته بود كه شايان توجه بسيار است از آنجمله:
«دوره تمدن كه اشعه عدالت و آزادى روى كره را منور ساخته»، «حقوقساير ملل»،