فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٥ - پيشگفتار

پيشگفتار

فقها معمولاً ضمن بررسى مسائل فقهى براساس مستندات علمى و اصولى آن، با نگاهى خاص به نيازهاى زمان نيز توجه نموده و در بحثهاى خود تا آنجا كه شرايط زمان اجازه مى‌داده به پاسخگويى اين نيازها پرداخته‌اند.

بى‌شك اين خود يكى از رسالتهاى فقه و فقها در هر زمان مى‌باشد كه براساس منطق تحول انديشه در بستر زمان و تحت تأثير شرايط زمان و مكان به‌گونه‌هاى مختلف در انديشه فقهى هر عصر تأثيرگذار مى‌باشد.

به موازات كار فقهى در زمينه مسائل سياسى و دولت در قالب ولايت فقيه، متكلمان مسلمان نيز همين مسائل را در چارچوب امامت براساس همان رسالت مشترك دنبال كرده‌اند.

متغيرهايى چون، نوگرايى، همگرايى، واپسگرايى، علم‌گرايى، تقدس و جمود، خواسته‌هاى تحميلى حاكمان، احساسات و نيازهاى درونى محققان، رسوبات ذهنى بازمانده از دورانهاى اوليه زندگى و بالاخره فشارهايى كه مشكلات زندگى به تدريج شخصيت محقق را شكل مى‌دهد، هركدام به نوبه خود مى‌تواند در بحثها و انديشه‌هاى فقهى محققان و فقهاى اسلام اثرگذارده باشد، لكن روح تعبد به شريعت و اصالت دادن به آن همواره در خنثى نمودن عوامل نامبرده مؤثر بوده است و كمتر موردى مى‌توان يافت كه فقيه چيره‌دستى، انديشه و قلم را به دست اين‌گونه عوامل مرئى و نامرئى سپرده و تسليم بازتابهاى آنها شده باشد.