فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٦٣ - تحول در انديشه سياسى امام (ره)

ساده به پيچيده و از اجمال به تبيين و بالاخره از ايده تا سامان در آن ديده مى‌شود.

اين نوع تحول در انديشه سياسى امام (ره) را مى‌توان با مقايسه مطالب ولايت فقيه در تحريرالوسيله با مضامين رساله ولايت فقيه و همچنين با مقايسه مسائل فقه حكومتى در كتاب البيع با پيامههاى سياسى امام (ره) بويژه پس از برخورد با خطبه‌هاى نماز جمعه به وضوح مشاهده نمود و آن را برداشتنى منطقى و قابل قبول در مطالعه حركت علمى و انقلابى تاريخى امام (ره) از آغاز تا پايان تلقى نمود.

لكن آنچه كه نادرست به نظر مى‌رسد سخنى است كه برخى از تحليلگران انديشه سياسى امام (ره) بر زبان و قلم مى‌آورند كه اين تحول از پيش براى امام (ره) ناشناخته بوده و به مرور در شرايط زمان و مكان شكل گرفته و به باورهاى امام (ره) انتقال يافته است.

مهمترين مستند اينان طرح مسأله مطلق بودن ولايت فقيه توسط امام (ره) در سالهاى اخير عمر شريفشان، بويژه در جريان برخورد با خطبه‌اى نماز جمعه و اضافه شدن كلمه مطلقه در اصل ٥٧ قانون اساسى است كه در آثار گذشته مكتوب و مسموع امام (ره) ديده نمى‌شد.

درحالى‌كه معنى مطلق بودن ولايت فقيه در تمامى مراحل ارائه انديشه سياسى امام (ره) يعنى در تحريرالوسيله تأليف شده به سال [١] ٣٤٢ و كتاب البيع تأليف شده در اواخر دهه چهل و رساله ولايت فقيه ارائه شده در سال ١٣٤٨ و بيشتر مصاحبه‌ها به وضوح به چشم مى‌خورد. لكن به كارگيرى كلمه مطلقه در سالهاى اخير به‌خاطر دفع اين شبهه بود كه همه اختيارات حكومتى به فقيه جامع‌الشرايط تفويض نگرديده و اختيارات حكومتى معصوم (ع) فراتر از اختيارات حكومتى ولى فقيه مى‌باشد.

كلمه مطلقه به معنى همه اختيارات حكومت معصوم (ع) مى‌باشد كه بارها در آثار مكتوب امام (ره) مورد تأكيد مكرر قرار گرفته است.

برخى از تعبيرات امام (ره) در آثار قبل از پيروزى انقلاب مانند: تصريح در رساله ولايت فقيه به اينكه خلافت در حديث «اللهم ارحم خلفايى» كه براى فقها پيش‌بينى شده همان جانشينى در همه شئون نبوت است و جمله مزبور دست‌كم از على خليفتى ندارد١

[١] . همان، ص ٥٤.