فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٤٠ - دوره دوم ضابطهمند شدن فقه سياسى در چارچوب فقه اجتهادى
الدرى تأليف گرديده و با روش تحسينبرانگيزى قواعد اصولى و قواعد ادبى را كه اين مؤلف شافعى در دو كتاب نامبرده آورده بود در يك كتاب جمعآورى نموده، بيانگر قدرت ابتكار و سازندگى علمى اين فقيه بزرگ مىباشد بنابر گزارشهاى تاريخى، وى در سال (٩٤ [٢] ه. ق) روانه مصر گرديده و هيجده ماه در مصر اقامت داشته و در اواخر همان سال به حجاز رفته و سال (٩٤٤ ه. ق) به وطن خود بازگشته و در سال (٩٤٨ ه. ق) به فلسطين و نيز (٩٥ [١] ه. ق) به قسطنطنيه و پس از مدتى به سال (٩٥٣ ه. ق) به دمشق دعوت شد و در خلال اين سفرها مدتى در استانبول به تدريس اشتغال ورزيده و مدت پنج سال در مدرسه نوريه بعلبك توقف نموده و مذاهب خمسه را تدريس مىكرده است.١
شهيد ثانى در اوايل تحصيل و در اثناى سفرها و نهايتاً پس از ارتقاى علمى بهنگام اشتغال به تأليفات كه در زادگاه خود در جبع زندگى مىنمود از طرق تاكستان كوچكى كه داشته امرار معاش مىنموده و اكثر شبها را از آن حفاظت مىكرده است و در اوج اعتلاى علمى خودكارهاى شخصى و نيازهاى خانه و زندگى را فراهم مىكرده است.
سيدمحسن امين در گزارش مفصلى كه در كتاب اعيان الشيعه از اين فقيه بزرگ ارائه مىدهد با تأثر و تأسف مىنويسد: در جايى كه مستخدمان آشپزخانه مجلسى لباس ترمه به تن مىكردند فقهاى بزرگ جبلعامل همچون شهيد ثانى در كمال فقر و سختى و تلخى بسر مىبردند كه بايد بر همه اينها وحشت و ناامنى و خطر جانى دايمى را افزود؛ چنانكه تعدادى از آنان جان خود را در راه مذهب از دست دادند.٢
آثار علمى شهيد ثانى
از شهيد ثانى بيش از هفتاد جلد كتاب بازمانده كه بيشترين آنها در مباحث فقه استدلالى است و بعضى از آنها در زمان حيات وى در حوزههاى علميه شيعه مانند حوزه اصفهان مورد استقبال علما و فقهاى شيعه قرار گرفته است. از آن جمله كتاب الروضه البهيه فى شرح اللمعة الدمشقيه وى در زمان حيات مؤلف در اصفهان بهعنوان كتاب درسى پذيرفته شد.
[١] . اعيان الشيعه، ج ٧، ص ١٤٨-١٤٥.
[٢] . همان، و روضات الجنات، ج ٤، ص ٣٦٢.