فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٥٦ - ديدگاه آخوند در مسائل نظامى
تحقق بخشيدن به آرمان شيعه در ايجاد حكومت عدل بهعنوان زمينهساز ظهور نهايى امامت بود. موضعگيريهاى سياسى آخوند در جريان مشروطيت ايران كاملاً آگاهانه و متكى به آخرين گزارشها و مستند به آراء مخالف و موافق بود. اين موضعگيريهاى صريح درست زمانى اتفاق مىافتاد كه رهبر جناح مخالف مشروطه يعنى شيخ فضلالله نورى با تمام اقتدار علمى و نفوذى كه داشت سعى مىكرد طى نامههاى مكرر و مستدل ذهن اين مرجع بزرگ شيعيان را نسبت به مجلس و مشروطيت بدبين نمايد.
خراسانى واقعبينانه به دستاندركاران مشروطه در ايران توصيه مىنمود كه با شيخ فضلالله نورى كنار بيايند و سعى كنند وى را نيز با خود همراه سازند و در مورد وى مسامحه و اغماض نمايند.
انديشه سياسى و موضعگيريهاى صريح آخوند خراسانى كه ريشه در نظريات فقهى او داشت بسى فراتر از محيط حوزه علميه نجف اشرف و ايران بود. او در يك نگاه فراگير جهان اسلام را در منظر خود داشت و مىدانست كه حوادثى كه در نجف بر عليه او مىگذرد تنها از دربار قاجار ايران سرچشمه نمىگيرد، دست مقتدر سلطان عثمانى كه بر عراق حكم مىراند در پشت سر قضاياى نجف و عراق است.
سلطان عثمانى چنانكه در گزارشهاى مشروطه بويژه در گزارشهاى كسروى آمده سخت با مشروطه ايران خصومت مىورزيد و از رسيدن موج مشروطه به قلمرو وسيع امپراطورى خود هراسناك بود و اين خود رمز مرگ مشكوك پيشواى سياسى و روحانى جهان تشيع بود كه مىرفت وارد عرصه سياست امت اسلام گردد و رهبرى سياسى جهان اسلام را در دست گيرد.
در جريان بسته شدن مجلس شوراى ملى و توطئههاى دربار براى پايان دادن به حركت مشروطه آخوند خراسانى ضمن تهديد دولت عثمانى در كمك رساندن به دربار قاجار (محمدعلى شاه) پيام و اعلاميهاى خطاب به دولتهاى آن روز صادر نمود و در اين پيام بينالمللى «از دول متمدنه» خواست به حوادثى كه از آغاز مشروطيت و تأسيس قانون اساسى و امضاى رسمى دربار و به توپ بسته شدن پارلمان تا آنچه كه امروز در تهران مىگذرد توجه نمايند.
اين پيام به معنى استمداد از دولتها نبود، در اين اعلاميه سعى شده بود حقوق ملت