پايان انديشه سياسى امام (ره) در ولايت فقيه به نظريه‌پردازى به منظور نظام‌سازى و ايجاد الگويى متناسب با شرايط زمان و مكان مى‌انجامد و امام (ره) سعى مى‌كند از انديشه سياسى بنيادى ولايت فقيه طرح يك نظام سياسى مبتنى بر آرمانهاى اسلامى را پى‌ريزى نمايد.

در اين راستا امام (ره) در رساله ولايت فقيه به تفسير بنيادى ولايت فقيه بسنده نمى‌كند و آن را به مرحله عمل نزديك مى‌سازد و با شرايطى كه زمان و مكان ايجاب مى‌كند در هم مى‌آميزد و عناصرى سياسى چون مردم [١] ، آراء آزاد ملت [٢] ، پارلمان مستقل و آزاد [٣] ، تشكيلات و سازمانهاى به دور از فرمانهاى فرمايشى و بوروكراسى زايد٤، مؤسسات خدمات عمومى [٥] ، انتخابات آزاد [٦] ، بانكدارى [٧] ، جمهورى [٨] ، حكومت مردم [٩] ، قوه مقننه [١٠] ، قوه مجريه [١١] ، قوه قضائيه [١٢] ، بودجه و ماليات [١٣] و نظام سياسى اسلام [١٤] را وارد انديشه سياسى ولايت فقيه نموده و از مجموع آن، نظريه نظام‌سازى را استخراج و تفكيك قوا را با تفويض قوه مجريه به ولى امر امكان‌پذير مى‌شمارد. [١٥]

ورود مقوله‌هاى سياسى روز به انديشه امام (ره) صرفاً در بعد نظريه‌پردازى براى استخراج يك نظام سياسى مشخص و متناسب با روز قابل ارزيابى است و اين مقوله‌ها در حقيقت عناصر اصلى انديشه سياسى ولايت فقيه در ديدگاه امام (ره) محسوب نمى‌شوند؛ بلكه عناصرى ابزارى تلقى ميم گردند كه براى پياده‌سازى يك نظام سياسى براساس انديشه سياسى ولايت فقيه ضرورت زمانى و مكانى دارند.

اطلاق عنوان مدرنيته بر اين عمل سياسى آن‌گونه كه برخى ادعا نموده‌اند عارى از حقيقت است مدرن‌سازى يك انديشه دينى به معنى وارد نمودن عناصر جديدى كه در

[١] . همان، ص ٦ و ١٢٧.

[٢] . همان، ص ٢٧ و ١٢٦.

[٣] . همان، ص ١٨ و ٣٣.

[٤] . همان، ص ٣٤ و ٣٦.

[٥] . همان، ص ١٣٨.

[٦] . همان.

[٧] . همان، ص ٨.

[٨] . همان، ص ٣٣.

[٩] . همان، ص ٦ و ١٢٧.

[١٠] . همان، ص ١٨ و ٣٣.

[١١] . همان، ص ١٨ و ٣٤.

[١٢] . همان، ص ١٨ و ٣٤.

[١٣] . همان، ص ٢٢ و ٣٩.

[١٤] . همان، ص ٣٦ و ١٢٣.

[١٥] . ولى امر متصدى قوه مجريه است، همان، ص ١٨.