فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٦٤ - امتداد انديشه سياسى امام (ره)

بسى مفهومى فراتر از معنى مطلقه را متبادر مى‌سازد همچنين تعبير به همه اختيارات امام (ع) در جمله: «فى عصر غيبه ولى‌الامر و سلطان العصر عجل الله تعالى فرجه الشريف يقوم نوابه العامه و هم الفقهاء الجامعون لشرايط الفتوى و القضاء مقامه فى اجراء السياسات و ساير ماللامام عليه‌السلام الا البدئه بالجهاد» [١] در تحريرالوسيله چيزى جز تعبير ديگر از ولايت مطلقه نيست.

بر همين روال تعبيرها در كتاب البيع نشان از آن دارد كه همه اختيارات حكومتى نبى (ص) و امام (ع) به فقيه جامع‌الشرايط در زمان غيبت تفويض گرديده است و تفاوتى در هيچ‌كدام از سه مرحله ولايت حكومتى وجود ندارد. [٢]

امتداد انديشه سياسى امام (ره)

آنچه تاكنون تحت عنوان تحول انديشه سياسى امام مورد بحث قرار گرفت در رابطه با گذشته به نظريه امام (ره) بود، اينك بايد ديد امتداد اين انديشه مى‌تواند تا كجا پيش برود.

امتداد انديشه سياسى امام (ره) در زمينه مبناى ولايت مطلقه فقيه مى‌تواند چشم‌انداز جامعه ولايى به معنى خاصى را در منظر سياسى تصوير نمايد. منظور از جامعه ولايى در برابر جامعه مدنى آن است كه حدود آزاديهاى فردى به صفر برسد و تعيين همه كنشها و اعمال فردى و اجتماعى در حوزه ولايت فقيه متمركز گردد؛ به‌طورى‌كه افراد در جامعه جز در شعاع مشروعيت و اوامر ولايت هيچ‌گونه عمل و رفتارى را از خود نشان ندهند و همه تابع فرامين ولايت در همه امور ريز و درشت باشند و جز با اجازه مقام ولايت حتى نفسى نكشند و از فرط خستگى كار لحظه‌اى نياسايند.

تذكر اين نكته ضرورى است كه تصور جامعه ولايى به اين معنى چنان نيست كه از طريق اجبار و نفى آزاديهاى فردى و اجتماعى بر مردم تحميل گردد بلكه روى ديگر مسأله آن است كه مردم در جامعه ولايى به آن درجه از ديندارى برسند كه حتى مباحات

[١] . امام خمينى (ره)، تحريرالوسيله، ج ١، ص ٤٨٢.

[٢] . امام خمينى (ره)، كتاب البيع، ج ٢، ص ٤٩٧-٤٩٦.