فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٤٣ - 3 نظريه نصب در ولايت فقيه

مناصب فقيه ختم مى‌گردد اين مجموعه را مى‌توان در عناوين زير خلاصه نمود:

الف - شرايط زمامدار (علم به قانون الهى و عدالت):

اين نخستين عنوانى است كه در آغاز بحث انديشه سياسى ولايت فقيه در رساله به چشم مى‌خورد. در اين قسمت شرايط زمامدار در دوران حضور و غيبت مورد بررسى قرار مى‌گيرد و علم به قانون خدا و عدالت به ميزان لازم در امامت بالاصاله در عصر حضور و امامت نيابى در عصر غيبت به‌عنوان شرايط اصلى مورد تأكيد قرار مى‌گيرد. [١]

ب - ولايت:

تفسير مفهوم ولايت در قرائتى كه امام (ره) از ولايت فقيه دارند عنصر اصلى انديشه سياسى امام (ره) را تشكيل مى‌دهد. ولايت در اين انديشه به معنى اقتدار، سلطه، جباريت، حاكميت به مفهوم غربى و زمامدارى زورمدارانه نيست. بلكه در حقيقت رابطه صفات زمامدار و مردم را تبيين مى‌كند و مردم به‌خاطر آنكه زمامدار عالم به احكام الهى و عادل در ابلاغ و اجراى آن است از وى تبعيت و اطاعت مى‌نمايند و اجراى قانون اساسى نيز براساس مصلحتى است كه از طريق شورا و رعايت منافع عمومى اسلام و مسلمانان تحصيل مى‌گردد.

در انديشه امام (ره) ولايت يك مسؤوليت است نه امتياز كه براى كسى شأن و مقام برتر و غيرعادى به وجود آورد. [٢]

[٣] . نظريه نصب در ولايت فقيه

قرائت فقهى امام (ره) از ولايت فقيه مبتنى بر نظريه نصب است و اين نظريه با استناد به شش روايت اصلى٣ و چندين حديث [٤] به‌عنوان تأييد و نيز استدلال عقلى [٥] به اثبات رسيده است.

امام (ره) براى اثبات مشروعيت اقامه حكومت توسط فقهاى جامع‌الشرايط به پنج آيه از قرآن نيز استناد مى‌كنند كه نظريه نصب را تنها به مفاد احاديث مستند مى‌شمارند.

[١] . همان، ص ٤٠-٣٧.

[٢] . همان، ص ٤٧-٤٠.

[٣] . همان، ص ٩٣-٤٨.

[٤] . همان، ص ٨٤-٨١.

[٥] . همان، ص ١٠٦.