فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٥٨ - آخوند خراسانى و تمسك به حقوق بينالملل

آخوند خراسانى و تمسك به حقوق بين‌الملل

نيروهاى بريتانيا و روس هر كدام به بهانه عدم امنيت كشور و حمايت از تبعه خود و حفظ اموال و حقوق دولتين در جنوب و شمال مستقر گرديده و در حقيقت هر كدام از آن دو در جهت منافع خود و بسط استيلاى سياسى قصد سوءاستفاده از آشفته بازار ناشى از درگيرى جناحهاى مخالف و موافق مشروطه داشتند و با وجود استقرار نسبى دولت و ثبات سياسى مشروطه كه پس از خلع محمدعلى شاه پيش آمده، دو دولت متجاوز روس و انگليس حاضر به ترك خاك ايران نبودند و همچنان جنوب و شمال در اشغال نظامى نيروهاى آن دو دولت بود.

آخوند خراسانى در تلگرافى كه به مناسبت وضع جديد خطاب به مجلس شوراى ملى مخابره نمودند و از تداوم اشغال خاك ايران به وسيله نيروهاى متجاوز روس اظهار نگرانى نمودند و به دو مسأله جديد اشاره كردند:

١. تحريم كليه كالاهاى تجارى روس.

٢. استناد به حقوق بين‌الملل و مقررات آن.

آخوند خراسانى در پاسخ نامه كنسول روس در عراق نوشت: ملت و دولت ايران جز حفظ استقلال خود و استحكام روابط دولتى و تجارى و حسن همجوارى و صلح عمومى و رعايت نزاكت و حقوق بين‌المللى هيچ مقصد و هدفى ندارد و تاكنون در رعايت اين امور فروگذار نبوده است و در مقابل كارگزاران دولت روس مناسبات همجوارى و حقوق بين‌الملل را محترم شمرده‌اند.

در پايان اين جوابيه اشاره به اعلان جهاد توسط مراجع تقليد و رؤساى روحانى شده و ضمن اعلام عدم صدور آن تا آن زمان هشدار داده شده بود كه در اين صورت مقتضى، جهاد بر عليه تجاوز روس اعلان خواهد شد و در اين صورت قلمرو آن اختصاص به دولت و ملت ايران نداشته، شامل قاطبه مسلمانان جهان و فراگير شده و به نحو ديگرى عمل خواهد شد. به اين ترتيب اولتيماتوم ژنرال كنسول روس در عراق با پاسخ تهديدآميزى جواب داده شده بود.

با اولتيماتوم رسمى دولت روس به دولت ايران كه خبر آن در تاريخ ذى‌الحجه ١٣٢٩ به مراجع نجف اشرف مخابره گرديد و حركت ارتش روسيه در داخل ايران به سمت